وبلاگ علی خردپیر

ALI KHERADPIR

علی خردپیر

دوشنبه 28 فروردین1385

شمس اردكاني طراح خط لوله صلح :

مخالفان داخلي نگذاشتند خط لولهء گاز به هند كشيده شود

سرمايه: پروژه احداث خط لولهء انتقال گاز ايران به هند، هنوز در حد يك طرح باقي مانده است. مقامات سه كشور ايران، هند و پاكستان از سال 1994 تاكنون مذاكرات بسياري را با يكديگر داشته‌اند. دولت‌ها و مديران نهادهاي متولي انرژي در هر سه كشور بارها تغيير كرده‌اند، اما مذاكره بر سر اين طرح هنوز ادامه دارد. در ابتدا هزينهء لازم براي اين پروژه چهار ميليارد و سپس هفت ميليارد دلار برآورد شد. از سويي ديگر بحث تشكيل كنسرسيوم بين‌المللي و يا اتخاذ راهكاري ديگر براي تامين مالي طرح در كنار مساله چانه‌زني بر سر قيمت گاز ايران از سوي هند و سهم پاكستان به راه‌حلي منتهي نشده است.

با وجود همهء اميدهايي كه سال گذشته به نشست سه جانبهء اسفند ماه در تهران وجود داشت، اين مذاكرات نيز گامي به جلو نبرد. علي شمس اردكاني، معاون وزير امور خارجهء دولت ميرحسين موسوي طراح و پيشنهاد دهنده اين پروژه بود كه گفت‌و گو با وي را مي‌خوانيم:

ضرورت پيشنهاد ساخت خط لولهء صلح چه بود؟

بحث اصلي علم اقتصاد، ساماندهي بهينهء منابع و مصارف است. حداكثر استفادهء بهينه از مزيت‌هاي نسبي كشور نيز در همين راستا مطرح مي‌شود. در زمان پيشنهاد خط لولهء صلح، اساسائ نوآوري درخصوص بهره‌وري بهينه از منابع نفت و گاز كشور وجود نداشت. اكتشاف ذخاير گاز ايران پيش از انقلاب به صورت اتفاقي بود. اواخر دولت ميرحسين موسوي، به ذهن من رسيد كه براي توسعهء اقتصاد انرژي ايران يك شبكهء گاز در داخل و مناطق مرزي كشور ايجاد شود.

همچنين براساس مطالعه روي نياز روزافزون شبه قارهء هند به انرژي و برنامهء آبادسازي جنوب شرقي ايران، در نظر گرفته شد كه خط لوله‌اي از اين شبكه تا هند كشيده شود. در آن زمان اين طرح موردنظر دولت و مجلس قرار گرفت.

آيا علاوه بر ضرورت‌هاي اقتصادي اين طرح به مسايل ديگري نيز توجه شد؟

بله. به طور قطع احداث اين خط لوله موجب تقويت بخشي از روابط سياسي ايران در منطقه مي‌شد.

ابعاد ديگر اين طرح چه بود؟

در نظر گرفته شده كه علاوه بر صادرات گاز به هند، به كشورهاي صاحب ذخاير گاز در مرزهاي آبي و خاكي ايران اعلام شود كه ايران حاضر است مازاد گاز آنان را نيز خريداري كرده و وارد اين شبكه كند.

قرار بود اين طرح در چه سالي عملياتي شود؟

آن زمان سال 2015 ميلادي را در نظر گرفتيم.

سرنوشت اين طرح چه شد؟

اكنون، آن شبكه، تقريبائ موجود است. براي مثال مي‌توانيم از تركمنستان گاز خريداري و از سوي ديگر، گاز ايران را به تركيه صادر كنيم. اما خريد گاز از قطر و امتداد اين شبكه در جنوب انجام نشد.

چرا؟

به نظر من از ديپلماسي قوي برخوردار نبوديم. شايد هم ايالات متحده و انگليس به شيخ قطر و شركاي بالقوه ما هشدار دادند.

مذاكرات با هند و پاكستان چگونه آغاز شد؟

پس از تاييد هاشمي رفسنجاني كه در آن زمان رييس مجلس بود با روءساي دو دولت ديدار كرديم. در ابتدا بسيار از اين طرح استقبال كردند، اما مخالفت‌هايي در داخل شنيده شد.

اين مخالفت‌ها از سوي چه كساني بود؟

برخي از كساني كه اساسائ هيچ تخصصي در رابطه با انرژي و اقتصاد نداشتند ولي بحث‌هاي مهمي را در وزارت نفت برعهده گرفته بودند.

چقدر احتمال مي‌داديد كه پروژهء خط لولهء صلح به لحاظ امكانات و اعتبارات مالي در زمان مقرر اجرايي شود؟

در آن زمان، هنوز بحث احتمال تحريم از سوي آمريكا مطرح نشده بود. معتقد هستم كه به خوبي مي‌شد جذب اعتبارات مالي لازم را كرد. اما متاسفانه همان مخالفان داخلي مساله را به سوي بحث‌هاي حاشيه‌اي كشاندند.

در حال حاضر، با توجه به تاخيرات فراوان درخصوص اين پروژه و نيز فشار ايالات متحده در راستاي متوقف ماندن مذاكرات سه كشور چگونه به طرح خود نگاه مي‌كنيد؟

بايد بگويم، متاسفانه بر اثر جدي نگرفتن اين طرح، بزرگ‌ترين فرصت‌سوزي براي جذب سرمايه را شاهد هستيم. ديديم كه از اوايل دههء 90 ميلادي تحريم‌هاي اقتصادي ايالات متحده، عليه ايران مطرح شد و فرصت انجام ارزان و سريع پروژه از كف ايران رفت.

با در نظر گرفتن پروندهء هسته‌اي ايران و مسايل پيرامون آن، فكر مي‌كنيد ايالات متحده همكاري هند با ايران را برمي‌تابد؟

اجازه همهء دنيا دست آمريكا نيست.

منظورم وعدهء همكاري‌هاي هسته‌اي آمريكا و هند و احتمال تصويب آن در كنگرهء ايالات متحده بود.

در هر صورت، آمريكا، بزرگ‌ترين وزنهء اقتصادي و سياسي دنياست و ما نيز بايد تاوان فرصت‌سوزي خود را بپردازيم.

+ Link