یكی از مهمترین مسائلی كه در بررسی لایحه بودجه هر سال مطرح است، مسئله تعیین تكلیف نرخ و عرضه بنزین مصرفی شهروندان است. همچنین با در نظر گرفتن یارانه‌های دیگر بخش‌های صنعت نفت نیز مسوولیت نمایندگان كمیسیون انرژی مجلس در كمیسیون تلفیق اهمیتی دو چندان می‌یابد. چرا فقط دو نفر از اعضای كمیسیون انرژی باید در تلفیق حاضر شوند؟

من هم در خصوص اهمیت مسئله حساس تعیین یارانه‌ها و همچنین تعیین تكلیف برای بنزین با شما موافقم. اما مطابق با آیین‌نامه‌ داخلی مجلس شورای اسلامی، باید تمام اعضای كمیسیون برنامه و بودجه به همراه دو نفر از اعضای دیگر كمیسیون‌ها، كمیسیون تلفیق را تشكیل دهند. بنابراین طبق آیین‌نامه امكان حضور بیش از دو نفر از اعضای كمیسیون انرژی در تلفیق وجود ندارد.

آیا این دو عضو نظر كمیسیون را مطابق با جلسه‌‌های قبلی به تلفیق می‌برند یا اینكه مجاز به اعمال سلیقه‌های خود هستند؟

آنان به‌عنوان نمایند‌ه‌های كمیسیون انرژی نظر تمامی اعضای این كمیسیون را نمایندگی می‌كنند. وقتی لایحه بودجه در كمیسیون مطرح شد پس از بررسی تمامی اعضا نظرات خود را عنوان كرده و آنان موظف شدند تا همین نظرات را به كمیسیون تلفیق ببرند. امسال آقایان دانشیار و فهیمی این مسوولیت را عهده‌دار بودند.

در مورد مسئله بنزین نظر اعضای كمیسیون چه بود؟ آیا اصلا بحثی در این باره صورت گرفت؟

من به‌خاطر ندارم كه در این باره بحثی شده باشد. احتمالا اگر این مسئله یا مسائل دیگر در كمیسیون انرژی بررسی نشده باشد آنان مجاز هستند كه نظرات خود را در تلفیق مطرح كنند. در این باره هم آنان نظرات خود را با دیگر اعضای كمیسیون انرژی هماهنگ می‌كنند.

آیا بودجه درخواستی دولت برای واردات بنزین نسبت به بودجه امسال تغییر كرده بود؟

خیر، تا جایی كه به یاد دارم دولت به همان میزانی كه امسال برای واردات بنزین صرف كرده، برای سال 87 نیز در لایحه پیشنهادی خود درخواست كرده است.

شنیده شد كه در لایحه بودجه دولت درخصوص چگونگی عرضه بنزین سكوت كرده است، از نظر شما دلیل آن چه بود؟

بله، درست است. متاسفانه دولت هیچ اشاره‌ای به برنامه خود برای عرضه بنزین نكرده است ولی به هر حال كمیسیون تلفیق با نظرات كمیسیون انرژی سعی در یافتن راهكاری كردند.

همان‌طور كه اطلاع دارید، رئیس‌جمهوری با استفاده از مصوبه مجلس اعلام كرده است كه تا پایان سال 1390 اقدام به افزایش نرخ بنزین نخواهد كرد و از آن پس به حذف یارانه اقدام خواهد شد. از سویی دیگر اگر كمیسیون تلفیقی تلاش كرد تا نرخ بنزین را با لغو سهمیه‌بندی به 250 تومان به ازای هر لیتر برساند. اگرچه این نظر به حد نصاب نرسید، اما این تضاد را چگونه ارزیابی می‌كنید؟

اصل موضوع كه از چهار سال آینده به بعد برای بنزین یارانه تخصیص داده نشود بسیار مثبت است. در واقع این همان تبصره 13 است كه به تصویب مجلس رسید و قانون شده است. اما اینكه بخواهیم تا آن زمان نرخ بنزین را تثبیت كنیم در واقع خلاف آن مصوبه عمل كرده‌ایم. فكر می‌كنم برای رسیدن به امكان حذف یارانه بنزین ما باید به تدریج فاصله میان قیمت واقعی و قیمت همراه با یارانه را كوتاه كنیم. چرا كه اگر قرار باشد چهار سال آینده یك مرتبه یارانه بنزین حذف شود شوك بزرگی متوجه جامعه خواهد شد. بنابراین برای جلوگیری از این شوك باید به صورت مرحله‌ای اقدام كرد. از سویی دیگر شاهد بودیم كه در دو سال نخست روی كار آمدن مجلس هفتم سیاست تثبیت قیمت‌ها به هیچ عنوان نتیجه مثبتی را در برنداشت و منجر به آثار تورم شد.به نظر من ما باید ضمن توجه به مفاد مرتبط با توسعه حمل و نقل عمومی و نیز گازسوز كردن خودروها به مسئله قیمت نیز دقت كنیم. به عبارت دیگر باید بستر را برای پذیرش قیمت‌های واقعی فراهم كنیم.

شما فكر می‌كنید با افزایش تدریجی قیمت بنزین، درخصوص شیوه عرضه باید چه تصمیمی اتخاذ شود؟

معتقد هستم كه در حال حاضر دو راهكار پیش‌روی دولت است. برای حل مشكل بنزین دولت می‌تواند قیمت بالاتری نسبت به نرخ یكصد تومانی حال حاضر را همراه با استفاده از كارت‌های هوشمند در نظر گیرد و بدون اعمال سهمیه‌بندی به صورت تك‌نرخی به عرضه بنزین اقدام كند. همچنین اگر دولت مصمم است كه سهمیه‌بندی را به منظور حمایت از اقشار آسیب‌پذیر ادامه دهد، باید مصوبه سال گذشته مجلس را مبنی بر عرضه بنزین آزاد در كنار سهمیه‌بندی به اجرا بگذارد. در حال حاضر شاهد هستیم شهروندانی كه كارت هوشمندشان دچار اشكال یا مفقود می‌شود، امكان خرید بنزین ندارند. من هم كه نماینده مجلس هستم هم‌اكنون دچار همین سردرگمی شده‌ام. همان‌طور كه من به‌عنوان عضو كمیسیون انرژی مجلس نمی‌توانم به بنزین دسترسی داشته باشم، دیگر شهروندان این مملكت هم در طول این مدت با چنین مشكلاتی دست به گریبان بوده و هستند. بنابراین این دو راهكاری كه اشاره شد برای عرضه بنزین مثبت ارزیابی می‌شود و می‌توان از آن بهره گرفت به شرطی كه اجرایی شود.

به نظر شما آیا صراحت نداشتن قانون سبب شد تا دولت از افزایش تدریجی بنزین چشم‌پوشی كند؟

حذف تدریجی یارانه‌ها به معنی رسیدن به قیمت واقعی است.

آیا در مصوبه سال گذشته مجلس به صراحت ذكر شده است كه برای رسیدن به قیمت واقعی بنزین باید سالانه به قیمت بنزین افزوده شود یا خیر؟

خیر. در قانون چنین نكته‌ای ذكر نشده است، بلكه در دستورالعمل اجرایی باید این مسئله دیده شود.

ولی دولت تمایل ندارد كه چنین كند و به نظر بسیاری از كارشناسان این مصوبه مجلس بوده است كه با سكوت خود درباره چگونگی رسیدن به قیمت واقعی بنزین سبب شد تا رئیس‌جمهوری دولت نهم با قاطعیت اعلام كند كه تا سال 1390 نرخ بنزین ثابت خواهد ماند.

به هر حال باید صبر كرد تا ببینیم در صحن علنی مجلس چه تصمیمی گرفته خواهد شد.

یكی از راهكارهای پیشنهادی شما و برخی دیگر عرضه بنزین به‌صورت تك‌نرخی است. به نظر شما قیمت واقعی بنزین چقدر است؟

میانگین قیمت بنزین در كشورهای منطقه 300 تومان است. برای نمونه در تركیه هر لیتر بنزین 2 هزار تومان، در عربستان سعودی 150 تومان و در امارات متحده 270 تومان است.

پس شما موافق هستید كه اعلام شود از ابتدای سال آینده قیمت بنزین از یكصد تومان به 300 تومان خواهد رسید؟

بله. این یك راهكار است كه امكان اجرایی شدن دارد.

مگر طبق مصوبه مجلس قرار نیست چهار سال برای واقعی شدن قیمت بنزین مهلت داده شود؟ و مگر آن زمان موعد رسیدن به قیمت اعلام نشده است؟

معلوم نیست كه تا آن زمان به این قیمت برسیم. مثلا ممكن است قیمت‌ها افزایش یابند.

متوجه نمی‌شوم. شما گفتید كه باید به‌صورت تدریجی اقدام به افزایش قیمت بنزین كرد، اما در راهكارتان عنوان می‌كنید كه می‌شود از ابتدای سال آینده به یكباره بنزین را به 3 برابر نرخ فعلی عرضه كرد؟

قیمت واقعی بنزین شاید 500 تومان باشد اما میانگین قیمت منطقه‌ای 300 تومان است. منظورم این است كه ما می‌توانیم بنزین خود را با قیمت منطقه هماهنگ كنیم. به هر حال در قیمت‌های منطقه، دولت‌ها اقدام به پرداخت یارانه می‌كنند.

در این صورت تكلیف هزینه‌هایی كه بابت كارت‌های هوشمند شد تا ابرازی برای سهمیه بندی باشد چه می‌شود؟

به نظر من آن زمان هم حتما باید از كارت هوشمند استفاده كنیم. چرا كه از قاچاق جلوگیری می‌كند. سیستم استفاده از كارت هوشمند مزیتش در این است كه مسیر عرضه بنزین را ـ از پالایشگاه تا باك خودروی مصرف كننده- نشان می‌دهد.

اما همین سیستم با استناد به گفته‌های خود شما مشكلات بسیاری را برای شهروندان به‌وجود آورده است. كارت‌های معیوب و زمان بر بودن تعویض آن نشان می‌دهد كه هنوز دولت ناتوان از بهره‌برداری چنین سیستمی است.

خب، باید این مسائل هم دیده شود و در راستای برطرف ساختن آن گام برداشت. وجود چنین مشكلاتی به معنی این نیست كه باید كارت هوشمند را كنار بگذاریم. این طرح، طرح بزرگی است و البته نارسایی‌هایی نیز وجود دارد به اعتقاد من قابل حل است. به‌خاطر دارید كه پیش از سهمیه‌بندی، با اجباری شدن استفاده از كارت هوشمند چیزی در حدود 20 تا 25 درصد مصرف بنزین كاهش یافت. این میزان دقیقا همان بنزینی بود كه قاچاق می‌شد.

به موضوع اصلی باز گردیم. فرض می‌گیریم كه عرضه بنزین آزاد در كنار سهمیه‌بندی مورد نظر مجلس باشد و در نهایت نیز تصویب شود. چقدر فكر می‌كنید دولت نسبت به اجرای این قانون جدی خواهد بود.

دولت در آن صورت چاره‌ای جز اجرا ندارد.

پس چرا امسال به راحتی مجلس همین مصوبه را كنار گذاشت؟ مگر قانون دولت را ملزم به عرضه بنزین با نرخ آزاد در كنار سهمیه‌ها نكرده بود؟

دولت برداشت درستی از مصوبه مجلس نكرده بود. ضمن اینكه تفسیرهای هیات رئیسه مجلس نیز چندان محكم نبود. من فكر می‌كنم امسال می‌توانیم تمام آن مسائلی كه موجب تضعیف آن مصوبه شده بود را برطرف سازیم.

اما تعدادی از نماینده‌های مجلس در نامه‌ای با ذكر این قانون عنوان كردند كه دولت به صراحت مكلف به عرضه بنزین آزاد است، پس چگونه می‌شود از چنین قانونی تفسیرهای گوناگون داشت؟

ما خودمان هم همین اعتقاد را داشتیم. اما دولت برای خود الزامی نمی‌دید و آن را اجرا نكرد. اگرچه دولت در بسیاری از جاهای دیگر هم احساس الزام به رعایت قانون نكرده است. برای نمونه دولت در خصوص اجرای مصوبه آزادسازی محصولات پتروشیمی نیز بسیار تعلل كرد چرا كه نظری خلاف آن را داشت. بنابراین به‌طور قطع مجلس خواستار عرضه بنزین آزاد بود و امسال هم می‌شود با ذكر عباراتی محكم‌تر از هرگونه سوءبرداشت جلوگیری كرد